Muhabbet Kuşu Neden Kaşınır, Kabarır, Isırır? Davranışlar ve Anlamları

Muhabbet kuşu davranışlarının çoğu kuşun kendini temizlemesi, rahatlaması ya da sevgisini göstermesiyle ilgilidir. Kuşlar doğada güçsüz görünmemek için hastalığı saklar. VCA hayvan hastanelerinin kuş rehberine göre belirtiler fark edildiğinde kuş çoğu zaman günlerdir hastadır. Bu yüzden normal davranışı bilmek, değişikliği erken yakalamanın tek yoludur.

Aşağıdaki tablo en sık sorulan davranışları ve ne zaman endişelenmeniz gerektiğini özetler.

Muhabbet Kuşu Neden Kaşınır?

Muhabbet kuşu en çok tüy bakımı ve tüy değişimi nedeniyle kaşınır. Kuş gün içinde tüylerini gagasıyla tek tek düzeltir, buna tüy bakımı denir. Tüy değişimi döneminde yeni çıkan tüyler (iğne tüyler) bir kılıfla çıkar ve kuş bu kılıfları açarken daha sık kaşınır. Kuşunuz başını kafesin tellerine ya da tüneğe sürtüyorsa, çoğu zaman gagasının yetişemediği baş bölgesindeki iğne tüyleri açmaya çalışıyordur.

Kaşınma şu belirtilerle birlikteyse bir sorun olabilir.

• Gaga kenarında, burun üstündeki ciltte ya da bacaklarda beyazımsı, süngerimsi kabuklar. Bu görünüm muhabbet kuşlarında sık görülen bir akar enfeksiyonunun işareti olabilir.
• Tüysüz kalan, kızaran ya da kanayan deri
• Kuşun tüyünü kökünden koparması
• Gece uyandıracak kadar sürekli kaşınma

Bu durumlarda tedaviyi veteriner hekim belirler. Akar ve deri sorunları için evde ilaç ya da sprey denemeyin, kuşlarda zehirlenme riski yüksektir.

Muhabbet Kuşu Neden Tüylerini Kabartır?

Muhabbet kuşu dinlenirken, uykuya geçerken ve üşüdüğünde tüylerini kabartır. Kabartılan tüylerin arasında kalan hava kuşu sıcak tutar. Örneğin akşam kafes örtülmeden hemen önce tek ayak üstünde, tüyleri kabarık ve başı sırtına gömülü duran bir muhabbet kuşu sadece uykuya hazırlanıyordur. Kuşlar tüylerini kısa süre kabartıp silkeleyerek düzeltir, bu da normaldir.

VCA'nın listesine göre kuşu olduğundan iri gösteren, gün boyu süren kabarıklık hastalık belirtisidir. Kuşunuz gündüz saatlerce kabarık oturuyor, yemine ilgi göstermiyor ve sesi azaldıysa kuşu ılık bir odaya alın ve aynı gün veteriner hekiminizi arayın.

Muhabbet Kuşu Neden Tüy Döker?

Muhabbet kuşu tüy değişimi (muda) nedeniyle tüy döker ve bu doğal bir süreçtir. Muhabbet kuşları yılda bir ya da birkaç kez, eski tüylerini yavaş yavaş yenisiyle değiştirir. Bu dönemde kafesin tabanında her gün tüy görürsünüz, ama kuşun vücudunda kel alan oluşmaz, çünkü eski tüy düşmeden yenisi çıkmaya başlar.

Tüy değişimi kuşu yorar ve proteine olan ihtiyacını artırır. Bu dönemde dengeli bir ana yem, örneğin tohumun yanında pelet kuş yemi, taze yeşillik ve haftada birkaç kez banyo suyu verin. Tüylenme dönemi için hazırlanan vitaminler, örneğin Versele Laga Muta-vit, ürünün talimatına göre kullanılır.

Merck Veterinary Manual, tüy koparma davranışının hem tıbbi hem davranışsal nedenleri olabileceğini ve yetersiz beslenmenin en sık katkıda bulunan etkenlerden biri olduğunu yazar. Kuşunuzda kel alanlar oluşuyorsa, tüyleri kırık, renksiz ya da çizgili çıkıyorsa veya kuş tüylerini kendisi koparıyorsa bu normal tüy değişimi değildir, önce veteriner hekime tıbbi bir neden olup olmadığını kontrol ettirin.

Muhabbet Kuşu Neden Isırır?

Muhabbet kuşu çoğunlukla korktuğu, kendini sıkıştırılmış hissettiği ya da yuvasını ve eşini koruduğu için ısırır. Kafese hızla uzanan bir el, kuş için yukarıdan gelen bir avcı gibidir. Yeni gelmiş, henüz size alışmamış bir kuşun ısırması bu yüzden çok yaygındır.

Isırmanın diğer sık nedenleri şunlardır. Hormon döneminde (özellikle yumurtlama öncesi) dişi kuş daha huysuz olur ve kafesini korur. Tüy değişiminde iğne tüylere dokunulması acıtır. Yorgun ya da uykusu gelmiş kuş da elden kaçmak için gagasını kullanır. Isırmayı azaltmak için elinizi kafese yavaş ve kuşun göz hizasından uzatın, kuşu tüneğe ya da parmağınıza davet edin ve ısırdığında bağırmadan elinizi sakince geri çekin.

Uysal bir kuş birden ısırmaya başladıysa bunu bir değişiklik olarak not edin. VCA, huyda ani değişikliği, huysuzluk ve ısırmayı da hastalık belirtileri arasında sayar. Dişi kuşlardaki hormon dönemini ve yumurtlamayı muhabbet kuşu yumurtlama rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Muhabbet Kuşu Neden Çok Uyur?

Muhabbet kuşu gece uzun uyur ve gündüz kısa şekerlemeler yapar. Kuşlara bakan veteriner hekimlerin çoğu gece için yaklaşık 10 ile 12 saat karanlık ve sessiz bir ortam önerir. Gece geç saate kadar televizyon ve ışık olan bir odada kalan kuş uykusunu gündüz tamamlamaya çalışır, bu yüzden gün içinde daha çok uyuyor gibi görünür.

Gündüz uzun süre gözleri kapalı, kabarık ve iki ayağı üzerinde tünekte duran ya da kafesin tabanında uyuyan bir kuş ise hasta olabilir. Bu belirtiye iştahsızlık, dışkının renginde değişiklik ya da kuyruk sallayarak soluma eşlik ediyorsa beklemeyin.

Muhabbet Kuşu Baş Sallaması, Gaga Gıcırdatması ve Ötmesi Ne Anlama Gelir?

Muhabbet kuşunun en çok merak edilen hareketlerinin çoğu iyi haber verir.

• Gaga gıcırdatma. Uykuya geçerken gagasını hafifçe sürterek ses çıkaran kuş rahat ve güvendedir.
• Baş sallama ve yem çıkarma. Erkek kuş eşine, aynaya ya da çok sevdiği sahibine başını sallayarak yem çıkarıp sunar. Bu kur ve sevgi davranışıdır. Kuş başını sallayarak yemi etrafa saçıyor, yüz tüyleri ıslak ve yapış yapışsa bu kusmadır ve veteriner muayenesi gerekir.
• Kanat çırpma. Tünekte dururken kanatlarını hızla çırpan kuş egzersiz yapıyor ya da enerjisini atıyordur. Kafes dışında uçma imkânı az olan kuşlarda daha sık görülür.
• Göz bebeklerini büyütüp küçültme. Heyecan, ilgi ya da kur sırasında görülür.
• Cıvıldama ve konuşma. Mutlu ve sağlıklı muhabbet kuşu gün boyu öter. Sesinin birden kesilmesi ya da değişmesi de bir hastalık işareti olabilir.

Hangi Davranış Hastalık İşaretidir?

Muhabbet kuşunun huyunda, sesinde, iştahında ya da dışkısında görülen her değişiklik hastalık işareti olabilir. VCA'nın kuş sahipleri için hazırladığı listede şu belirtiler öne çıkar.

• Gün boyu kabarık oturma ve her zamankinden çok uyuma
• Tünek yerine kafesin tabanında durma
• Ağız açık soluma ya da kuyruğun her nefeste sallanması
• Dışkının renginin, kıvamının ya da miktarının değişmesi, sulu dışkı
• Burun deliklerinde akıntı, hapşırma, gözde şişlik
• İştahsızlık ve kilo kaybı, göğüs kemiğinin belirginleşmesi
• Huyunda ani değişiklik, olağandışı uysallık ya da huysuzluk

Bir senaryo üzerinden düşünelim. Her sabah kafesin önüne geldiğinizde cıvıldayan kuşunuz bu sabah sessiz, tünekte kabarık oturuyor ve yemliğindeki tohumlar dünden beri azalmamış. Bu kuş için akşamı beklemeyin. Kuşlarda hastalık hızlı ilerler ve birkaç saatlik gecikme bile önemli olabilir.

Ne Zaman Hemen Veterinere Gitmelisiniz?

Veterinere giderken kuşu küçük ve üstü örtülü bir taşıma kafesinde, ılık tutarak götürün. Son 24 saatteki dışkıyı görmek muayeneye yardımcı olur, bu yüzden kafesin taban kağıdını değiştirmeyin ya da yanınıza alın.

Bu Bilgileri Nereden Aldık?

Hastalık belirtileri ve davranış değişiklikleri VCA hayvan hastanelerinin kuşlarda hastalık belirtileri rehberine, tüy koparma ve tüy sorunlarıyla ilgili bilgiler Merck Veterinary Manual'ın kuş sahipleri bölümüne dayanıyor.

Sık Sorulan Sorular

Muhabbet kuşu titriyorsa ne yapmalı?

Kanat ya da kuyruk ucunda kısa süren titreme heyecandan ya da üşümekten olabilir. Kuşu cereyandan uzak, ılık bir odaya alın. Titreme uzun sürüyor, kuş kabarık ve halsizse veteriner hekime gidin.

Muhabbet kuşu neden uçamaz?

Yeni tüylenen yavrular, kanat tüyleri kesilmiş kuşlar ve tüy değişiminde uçuş tüylerini kaybeden kuşlar bir süre iyi uçamaz. Önceden uçabilen kuş birden uçamıyorsa ya da kanadını sarkıtıyorsa yaralanma veya hastalık olabilir, veteriner hekime gösterin.

Muhabbet kuşu sahibine nasıl alışır?

Her gün aynı saatlerde kafesin yanında sakin bir sesle konuşmak, elden darı ya da kraker vermek ve kuşu zorla tutmamak alışmayı hızlandırır. Çoğu genç muhabbet kuşu birkaç hafta içinde parmağa çıkmaya başlar.

Muhabbet kuşu aynaya neden yem kusar?

Kuş aynadaki yansımasını eş sanır ve ona yem çıkararak kur yapar. Bu davranış sürekli hale gelirse dişilerde yumurtlamayı, erkeklerde hormon dönemini uzatabilir. Aynayı bir süre kafesten çıkarmak çoğu zaman yeterlidir.

İlk Adım: Bugün Ne Yapmalısınız?

Önümüzdeki hafta her sabah muhabbet kuşunuza bir dakika bakın. Sesi, tüyleri, nerede oturduğu ve kafes tabanındaki dışkının görünümü kuşunuzun normalini gösterir. Normali bilen sahip, değişikliği ilk gün fark eder. Beslenme, kafes ve günlük bakım için muhabbet kuşu bakımı rehberimiz iyi bir başlangıç, yem çeşitlerinin tamamı da kuş yemleri kategorisinde.