Köpeklerde İç Parazit Belirtileri: Nereden Bulaşır, İnsana Geçer mi

Köpeklerde iç parazit, bağırsakta ya da kalp ve akciğer gibi organlarda yaşayan solucan ve tek hücreli canlıların yol açtığı enfeksiyondur. En sık görülenleri yuvarlak solucanlar, kancalı kurtlar, kamçılı kurtlar, şerit (tenya) türleri ve giardiadır. Avrupa Evcil Hayvan Parazitleri Danışma Kurulu (ESCCAP), parkta ve kırda serbest dolaşan, avlanan, dışkı yiyen ya da çiğ et ve sakatat yiyen köpeklerin daha yüksek risk taşıdığını belirtiyor.

Tipik bir durumu düşünelim. Köpeğiniz her gün parka çıkıyor, iştahı yerinde ama son haftalarda kilo vermiş gibi. Arada bir yumuşak dışkı yapıyor ve oturduğu yerde makatını halıya sürtüyor. Bir gün dışkısında küçük, beyaz, kımıldayan parçalar görüyorsunuz. Bu tablo çoğu zaman iç parazitin işaretidir ve doğru adım taze bir dışkı örneğiyle veterinere gitmektir.

Köpeklerde İç Parazit Belirtileri Nelerdir?

Köpeklerde iç parazitin belirtileri parazitin türüne ve sayısına göre değişir. Hafif enfeksiyonda köpek tamamen sağlıklı görünebilir. Belirtiler genellikle yavrularda, yaşlı köpeklerde ve bağışıklığı zayıf köpeklerde daha belirgindir.

• Sindirim belirtileri. Tekrarlayan ishal, sümüksü ya da kanlı dışkı, kusma. Kusmukta ya da dışkıda spagettiye benzeyen kurtlar görülebilir.
• Kilo ve kondisyon kaybı. Köpek yemeye devam ettiği halde kilo kaybeder ya da yavru kilo almaz. Tüyler matlaşır.
• Şişkin karın. Özellikle yavrularda, yoğun yuvarlak solucan enfeksiyonunda karın davul gibi şişer.
• Makatı yere sürtme. Köpek oturduğu yerde makatını yere sürterek ilerler. Bu davranışın en sık nedeni anal bezlerin dolması olsa da şerit halkaları da kaşıntı yapar.
• Halsizlik ve solgun diş etleri. Kancalı kurtlar bağırsak duvarından kan emer. Yavrularda ağır kansızlık, siyah ya da katran gibi dışkı görülebilir.
• Öksürük ve çabuk yorulma. Akciğer kurtları, yavrularda göç eden yuvarlak solucan larvaları ve kalp kurdu öksürük yapabilir. Kalp kurdunda köpek yürüyüşte çabuk yorulur.

Örneğin 6 haftalık bir yavruda ishal, şişkin karın ve kilo alamama birlikteyse yuvarlak solucan en olası nedenlerden biridir. Yavruda kanlı ya da siyah dışkı ve solgun diş eti varsa beklemeden veterinere gidin, kancalı kurt yavrularda hızla ağırlaşabilir.

Köpek Dışkısında Pirinç Tanesi Gibi Beyaz Parçalar Ne Demek?

Köpeğin dışkısında, makat çevresindeki tüylerde ya da yattığı yerde pirinç tanesine benzeyen beyaz parçalar görüyorsanız bunlar büyük olasılıkla şerit (tenya) halkalarıdır. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Dipylidium caninum şeridinin halkalarının taze halde pirinç tanesi büyüklüğünde olduğunu, kuruyunca sert ve sarımsı bir hal aldığını anlatıyor. Taze halkalar kımıldayabilir.

Bu şerit köpeğe pire yoluyla geçer. Köpek kendini yalarken ya da kaşırken içinde şerit larvası taşıyan bir pireyi yutar, larva bağırsakta yetişkin şeride dönüşür. Bu yüzden şerit görülen bir köpekte yalnız iç parazit uygulaması yetmez, pire sorunu da çözülmelidir. Dışkıda ince, uzun ve spagettiye benzeyen kurtlar görüyorsanız bunlar çoğunlukla yuvarlak solucandır.

Köpekler İç Paraziti Nereden Kapar?

Köpekler iç paraziti çoğunlukla parazit yumurtası bulaşmış toprak ve dışkıdan, çiğ et ve sakatattan, pirelerden, sivrisineklerden ve anneden yavruya geçişle kapar.

• Anneden yavruya. Yuvarlak solucan larvaları köpeklerde hem anne karnında hem de sütle yavrulara geçer. ESCCAP bu nedenle yavru köpeklerde iç parazit uygulamasına 2 haftalıkken başlanmasını öneriyor.
• Toprak, kum ve dışkı. Köpek, yumurta bulaşmış toprağı koklar, yalar ya da başka köpeklerin dışkısını yer. Kancalı kurt larvaları deriden de girebilir.
• Çiğ sakatat. Koyun, keçi ya da sığır sakatatı yiyen köpekler Echinococcus granulosus şeridini alır. Bu şerit insanda kist hidatiğe yol açar.
• Pire.Dipylidium şeridi yalnız pireyle bulaşır.
• Sivrisinek. Kalp kurdu sivrisinek ısırığıyla bulaşır. Türkiye'nin sıcak ve nemli bölgelerinde, özellikle göl ve dere kenarlarında risk daha yüksektir.

Köpekler Kurban Sakatatı Yiyebilir mi?

Hayır, köpeklere çiğ sakatat, özellikle akciğer ve karaciğer verilmemelidir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), kist hidatik hastalığının en sık kaynağının kistli sakatat yiyen köpekler olduğunu belirtiyor. Köpek bu sakatattaki kistlerden şerit alır, şeridin yumurtaları köpeğin dışkısıyla toprağa, suya ve sebzelere geçer, insan da bu yumurtaları yutarak hastalanır.

Bu yüzden kurban bayramı ve ev kesimlerinde sakatatı köpeklere ve sokak hayvanlarına çiğ olarak vermeyin. Örneğin bahçesinde köpek besleyen ve bayramda kesim yapan bir aile için en güvenli yol, sakatatı iyice pişirmek ya da hiç vermemektir. Kırsalda yaşayan ve sakatata ulaşabilen köpekler için veteriner hekim iç parazit uygulamasını daha sık önerebilir.

Köpekten İnsana Parazit Geçer mi?

Evet, bazı köpek parazitleri insana geçebilir, ama günlük hijyenle bu risk düşüktür. Bulaşma köpeği sevmekle değil, parazit yumurtası taşıyan dışkının, toprağın ya da pirenin ağza gitmesiyle olur.

• Toksokariazis. CDC'ye göre köpek ve kedi dışkısıyla toprağa geçen yuvarlak solucan yumurtaları kirli eller ya da toprakla ağza gider. Ağır vakalar çoğunlukla parkta ve kum havuzunda oynayan küçük çocuklarda görülür. Larvalar karaciğer gibi organlara ya da göze yerleşebilir.
• Kancalı kurt. Köpek dışkısıyla kirlenmiş kum ve toprakta yalınayak yürüyen kişilerde larvalar deriye girer ve kaşıntılı, kıvrımlı izler bırakır.
• Kist hidatik.Echinococcus yumurtalarının yutulmasıyla bulaşır ve karaciğer ile akciğerde yıllar içinde büyüyen kistler oluşturur.
• Dipylidium şeridi. İnsana da yalnız pire yutulmasıyla geçer ve çoğunlukla küçük çocuklarda görülür.

Köpekten insana geçen parazitin insandaki belirtileri, tanısı ve tedavisi hekim konusudur. Karın ağrısı, makat çevresinde kaşıntı, açıklanamayan ateş ya da görme bozukluğu gibi şikâyetleriniz varsa aile hekiminize evinizde köpek olduğunu da söyleyerek başvurun. Riski azaltmak için dışkıyı yürüyüşte hemen toplayın, köpekle ve toprakla temastan sonra ellerinizi yıkayın, çocukların oyun alanlarını köpek dışkısından uzak tutun.

Köpeklerde İç Parazit Nasıl Teşhis Edilir?

Köpeklerde iç parazit dışkı muayenesiyle teşhis edilir. Veteriner hekim dışkıdaki yumurtaları ya da parazitleri mikroskopla inceler, giardia gibi bazı parazitler için hızlı testler kullanır. Kalp kurdu ise dışkıda değil, kan testinde görülür. Parazitler yumurtalarını her dışkıda bırakmadığı için tek bir muayene temiz çıksa bile hekim birkaç günlük örnek isteyebilir.

Veterinere taze bir dışkı örneğini temiz, kapalı bir kapta götürün. Örneğin sabah yürüyüşünde aldığınız ceviz büyüklüğünde bir örnek, aynı gün götürüldüğünde yeterlidir. Gördüğünüz kurtları ya da halkaları da bir kaba koyup götürmek teşhisi hızlandırır.

Köpeklerde İç Parazit Evde Tedavi Edilir mi?

Hayır, köpeklerde iç parazit evde kendi başınıza tedavi edilmez. Her ilaç her parazite etki etmez ve doz köpeğin kilosuna göre ayarlanır. Collie ve Avustralya çoban köpeği gibi bazı ırklarda belirli parazit ilaçlarına karşı genetik bir hassasiyet bulunur, bu yüzden ilacı veteriner hekim seçmelidir.

Sarımsak, kabak çekirdeği ya da elma sirkesi gibi "doğal" yöntemlerin köpeklerde iç paraziti temizlediğine dair güvenilir bir kanıt yoktur. Sarımsak ve soğan üstelik köpekler için zehirlidir. Evde yapabilecekleriniz tedaviyi desteklemekle sınırlıdır. Veteriner hekimin verdiği ilacı tam dozda ve önerilen sürede verin, dışkıyı her gün toplayın, köpeğin yattığı yeri ve oyuncaklarını yıkayın, pire varsa pire uygulamasını da aynı anda yapın.

Köpeklere İç Parazit Uygulaması Kaç Ayda Bir Yapılır?

İç parazit uygulamasının sıklığını köpeğin yaşı ve yaşam tarzı belirler, son kararı veteriner hekim verir. ESCCAP, risk durumu bilinmeyen yetişkin köpekler için yılda en az 4 uygulama öneriyor. Çocuklu evlerde yaşayan, serbest dolaşan, avlanan ya da çiğ beslenen köpeklerde aralık daha kısadır.

Kalp kurdu riski olan bölgelerde sivrisinek mevsiminde ayrıca koruyucu uygulama gerekebilir. Dış parazit uygulamasını da ihmal etmeyin, çünkü pire şerit taşır. Kenelerin köpeğe nasıl yerleştiğini ve nasıl çıkarıldığını kedi ve köpek kenesi rehberi anlatıyor.

Ne Zaman Hemen Veterinere Gitmelisiniz?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa beklemeden veteriner hekime gidin.

• Yavru köpekte ishal, kusma ya da halsizlik, özellikle kanlı ya da siyah dışkı.
• Solgun ya da beyaz diş etleri.
• Bir günden uzun süren kusma ya da ishal, su içmeme.
• Karnın hızla şişmesi ve köpeğin rahatsız görünmesi.
• Öksürük, nefes darlığı ya da yürüyüşte çabuk yorulma.

Bu Bilgileri Nereden Aldık?

Parazit türleri, bulaşma yolları ve uygulama sıklığı ile ilgili bilgileri ESCCAP'ın köpek ve kedilerde solucan kontrolü kılavuzundan, insana geçen parazitlerle ilgili bilgileri CDC'den, kist hidatikle ilgili bilgileri Dünya Sağlık Örgütü'nden aldık. Bu yazıda ilaç adı ve doz yer almaz.

Bu yazı genel bilgi verir, veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Köpeğinizde iç parazit şüphesi varsa teşhis ve tedavi için veteriner hekiminize başvurun.

Sık Sorulan Sorular

Köpekte parazit olduğu nasıl anlaşılır?

Dışkıda ya da makat çevresinde kurt veya pirinç tanesi gibi halkalar görmek, açıklanamayan kilo kaybı, ishal ve yavrularda şişkin karın en sık işaretlerdir. Ama birçok köpekte belirti olmaz, kesin teşhis yalnız dışkı muayenesiyle konur.

Evden çıkmayan köpeğe iç parazit uygulaması gerekir mi?

Gerekir, ama sıklığı daha düşük olabilir. Köpekler tuvalet için de olsa dışarı çıktığı için tamamen kapalı yaşamaz, pire ve ayakkabıyla eve taşınan yumurtalar da risk oluşturur. Uygulama aralığını veteriner hekiminizle belirleyin.

Köpekte iç parazit ishal yapar mı?

Evet, yuvarlak solucan, kancalı kurt, kamçılı kurt ve giardia ishalin sık nedenlerindendir. Ama ishalin mama değişikliği, bozuk yiyecek ya da enfeksiyon gibi başka nedenleri de olabilir. İshal iki günden uzun sürerse ya da kan görülürse veterinere gidin.

Köpekten kediye iç parazit geçer mi?

Yuvarlak solucan, şerit ve giardia gibi bazı parazitler aynı evdeki köpek ve kedi arasında, çoğunlukla dışkı ve pire yoluyla geçebilir. Evdeki bütün hayvanların aynı dönemde kontrol edilmesi en doğrusudur. Kedilerdeki belirtileri kedilerde iç parazit belirtileri yazısı anlatıyor.

İlk Adım: Bugün Ne Yapmalısınız?

Köpeğinizin son iç parazit uygulamasının tarihini kontrol edin. Üç aydan uzun süre geçtiyse ya da tarihi bilmiyorsanız veteriner hekiminizden randevu alın ve yanınızda taze bir dışkı örneği götürün. Bu arada dışkıyı yürüyüşte hemen toplayın ve köpeğinize çiğ sakatat vermeyin.

Pireye ve keneye karşı kullanılan ürünler köpek pire ve kene ürünleri kategorisinde.