Kediler İçin Zehirli Bitkiler ve Güvenli Salon Bitkileri
Kısaca
Kediler için en tehlikeli bitki zambaktır. Zambağın yaprağı, çiçeği, poleni ve vazodaki suyu bile kedide birkaç gün içinde böbrek yetmezliği yapabilir. Zakkum ve sikas palmiyesi de ölümcül olabilir. Difenbahya, salon sarmaşığı, barış çiçeği ve monstera gibi yaygın salon bitkileri ağızda yanma, salya ve kusma yapar. Kedi zararlı bir bitki yediyse bitkinin fotoğrafını çekip hemen veteriner hekimi arayın.
Kediler bitki kemirmeyi sever. Bazen tüy yumağını atmak, bazen de yalnız sıkıldıkları için saksıdaki yaprakları çiğner. Sorun şu ki evlerde en sık bulunan salon bitkilerinin bir kısmı kediler için zehirlidir. Örneğin bir sevgililer günü buketinin içindeki tek bir zambak, masada duran vazoya uzanan bir kediyi yoğun bakıma taşıyabilir. Aşağıdaki tablolar hangi bitkinin ne kadar tehlikeli olduğunu ve yerine hangi bitkileri koyabileceğinizi gösterir.
Kediler İçin En Tehlikeli Bitkiler Hangileri?
Kediler için en tehlikeli bitkiler zambak, zakkum ve sikas palmiyesidir, çünkü üçü de küçük miktarda iç organlara kalıcı zarar verebilir. Tablo, ABD Hayvan Zehir Kontrol Merkezi'nin (ASPCA Animal Poison Control) zehirli bitki listesine ve Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi'nin uyarılarına dayanır.
| Bitki | Tehlike | Ne yapar? |
|---|---|---|
| Zambak (lilyum, Paskalya zambağı, kaplan zambağı) ve gün zambağı | Çok yüksek | Böbrek yetmezliği, polen ve vazo suyu da zehirli |
| Zakkum | Çok yüksek | Kalp ritim bozukluğu, kusma, titreme |
| Sikas palmiyesi | Çok yüksek | Karaciğer yetmezliği, en zehirli kısmı tohumu |
| Açelya ve ormangülü | Yüksek | Kusma, salya, kalp ritminde düşme |
| Kalanşo | Orta | Kusma ve ishal, çok miktarda kalp ritim bozukluğu |
| Lale, nergis, sümbül (özellikle soğanı) | Orta | Kusma, ishal, salya |
| Siklamen (özellikle yumrusu) | Orta | Kusma ve ishal |
| Difenbahya, salon sarmaşığı (pothos), monstera, filodendron, barış çiçeği, zamia | Orta | Ağızda yanma, salya, dilde şişme, kusma |
| Aloe vera, duvar sarmaşığı, kasımpatı | Düşük | Kusma ve ishal |
| Atatürk çiçeği | Düşük | Ağızda tahriş, hafif kusma |
Zambak Kediler İçin Neden Bu Kadar Tehlikeli?
Zambak kedilerde ani böbrek yetmezliğine yol açar ve kedinin yaşaması tedavinin ne kadar erken başladığına bağlıdır. Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi, bir iki yaprak çiğnemenin ya da tüyüne bulaşan poleni yalamanın bile yeterli olabileceğini belirtiyor. Zambak köpekler için aynı tehlikeyi taşımaz, risk kedilere özgüdür.
İlk saatlerde kusma, salya ve iştahsızlık görülür. Belirtiler bir süre hafifleyebilir, bu da sahibini yanıltır. 1 ile 3 gün içinde böbrekler çalışmayı bırakabilir. Erken başlanan serum tedavisiyle kedilerin çoğu kurtulur, ancak tedavi bir günden fazla geciktiğinde iyileşme şansı belirgin biçimde düşer.
Gerçek zambaklar Lilium ve gün zambağı (Hemerocallis) türleridir. Adında "zambak" geçen barış çiçeği (Spathiphyllum) ve gala (kala zambağı) böbreğe zarar vermez, ağızda tahriş yapar. Örneğin çiçekçiden gelen bir buketin içinde hangi türün olduğundan emin değilseniz, kedili bir evde zambak içeren buketi hiç almamak en güvenli yoldur.
Salon Bitkileri Kediler İçin Zehirli mi?
Salon bitkilerinin bir kısmı kediler için zehirlidir, ama çoğu ölümcül değildir. Difenbahya, salon sarmaşığı (pothos), monstera, filodendron, barış çiçeği ve zamia, yapraklarında iğne biçimli kalsiyum oksalat kristalleri taşır. Kedi yaprağı ısırdığında bu kristaller ağız ve dile batar.
Kristallerin etkisi hemen görülür. Kedi ağzını patisiyle kaşır, yoğun salya akıtır, kusar ve yemek yemek istemez. Belirtiler çoğunlukla birkaç saat içinde geçer, ancak dil ve boğazda şişme olursa nefes almak zorlaşabilir. Örneğin monstera yaprağını çiğneyen bir kedinin ağzını ılık suyla nazikçe çalkalamak rahatlatır, nefes sesi değişirse beklemeden veterinere gidilir.
Kalanşo, aloe vera ve kasımpatı gibi bitkiler ise mideyi bozar. Bitki yedikten sonra başlayan kusma tek seferlikse ve kedi kısa sürede toparlanıyorsa kedi kusmasında evde yapılacaklar çoğunlukla yeterlidir. Kusma tekrar ediyorsa ya da kan görüyorsanız veterinere gidin.
Bahçe ve Balkon Bitkilerinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Bahçe ve balkonda en çok zakkum, sikas palmiyesi, açelya ve soğanlı çiçeklere dikkat edilmelidir. Zakkum Türkiye'de sokak, site bahçesi ve balkonlarda çok yaygındır. Yaprağı, çiçeği ve dalı kalbi etkileyen maddeler içerir ve küçük miktarda bile tehlikelidir.
Sikas palmiyesi (Cycas) saksıda süs bitkisi olarak sık satılır. ASPCA, bitkinin tüm kısımlarının, özellikle tohumlarının, köpek ve kedilerde karaciğer yetmezliğine yol açabildiğini belirtiyor. Lale, nergis ve sümbül soğanları da sonbaharda toprağa dikilirken kedinin ulaşabileceği yerde bırakılmamalıdır. Örneğin balkonda kurutulmaya bırakılan bir torba lale soğanı, oyun arayan bir kedi için kolay bir hedeftir.
Kedili Evde Hangi Bitkiler Güvenli?
Kurdele çiçeği, areka palmiyesi, Boston eğreltiotu, orkide, Afrika menekşesi ve peperomia kediler için zehirsiz kabul edilir. Aşağıdaki bitkilerin hepsi ASPCA listesinde kedi için zehirsiz olarak geçer.
| Bitki | Not |
|---|---|
| Kurdele çiçeği (Chlorophytum) | Zehirsiz, ancak kediler çok sever, fazla yerse kusabilir |
| Areka palmiyesi | Zehirsiz, sikas palmiyesiyle karıştırılmamalı |
| Boston eğreltiotu | Zehirsiz, nemli ortam sever |
| Orkide (Phalaenopsis) | Zehirsiz |
| Afrika menekşesi | Zehirsiz |
| Kalatya ve maranta (dua çiçeği) | Zehirsiz |
| Peperomia ve pilea | Zehirsiz |
Zehirsiz bir bitki de çok yenirse mideyi bozabilir. Kedinizin yeşillik ihtiyacını karşılamanın en kolay yolu ona kendi çimini vermektir. Örneğin ekime hazır kedi çimi birkaç günde filizlenir ve kedinin saksılarınız yerine kendi kabını kemirmesini sağlar. Tüy yumağı sorunu yaşayan kedilerde kedi maltı da tüylerin bağırsaktan atılmasına yardım eder.
Kedi Zehirli Bir Bitki Yerse Ne Yapmalı?
Kediniz zehirli olabilecek bir bitki yediyse bitkinin fotoğrafını çekin ve hemen veteriner hekimi arayın. Evde tuzlu su ya da oksijenli suyla kusturmaya çalışmayın, bu yöntemler kedilerde ayrıca zarar verir.
- Kediyi bitkiden uzaklaştırın. Ağzında ya da tüylerinde kalan parça ve polen varsa nemli bir bezle silin.
- Bitkiyi tanımlayın. Fotoğraf çekin ya da bir yaprağı poşete koyun. Bitkinin adını bilmiyorsanız saksıdaki etiket ya da satın aldığınız yerin faturası işe yarar.
- Veteriner hekimi ya da 24 saat açık bir kliniği arayın. Zambak söz konusuysa kedi iyi görünse bile hemen gidin.
- Belirtileri not edin. Kusma, salya, iştahsızlık, az ya da hiç idrar yapmama, titreme ve halsizliğin ne zaman başladığını yazın.
Zambakta beklemeyin
Kediniz zambağın herhangi bir kısmını çiğnediyse, poleni yaladıysa ya da vazo suyunu içtiyse belirti olmasa bile aynı gün veteriner hekime gidin. Böbrek hasarı belirtiler çıkmadan başlar. Bu yazı genel bilgi verir, veteriner muayenesinin yerini tutmaz.
Kediler bitki dışında da evde zehirlenebilir. Soğan, çikolata ve üzüm gibi kediler için zararlı yiyecekler mutfakta, parasetamollü ağrı kesiciler de ilaç dolabında aynı dikkati ister.
Sık Sorulan Sorular
Kediler neden bitki yer?
Kediler tüy yumağını kusarak atmak, sindirime yardım etmek ya da yalnız oyun ve merak için bitki kemirir. Sürekli bitki yiyen bir kedide can sıkıntısı ya da mide sorunu olabilir, oyun süresini artırmak ve kedi çimi koymak çoğu zaman işe yarar.
Kurdele çiçeği kedilere zararlı mı?
Hayır, kurdele çiçeği kediler için zehirli değildir. Kediler bu bitkiyi kemirmeyi çok sever ve fazla yerlerse hafif kusma görülebilir. Bitkiyi kedinin sürekli ulaşamayacağı bir yükseklikte tutmak yeterlidir.
Atatürk çiçeği kediler için zehirli mi?
Atatürk çiçeği kediler için hafif tahriş edicidir, ama sanıldığı kadar tehlikeli değildir. Yaprağını kemiren kedide salya ve hafif kusma görülebilir. Belirtiler genellikle kendiliğinden geçer.
Kedi otu (kedi nanesi) zararlı mı?
Kedi nanesi (catnip) kediler için zehirli değildir ve birçok kedide kısa süreli bir oyun isteği uyandırır. Çok miktarda yenirse hafif kusma yapabilir. Kedi nanesi içeren catnip ödülleri ölçülü verildiğinde güvenlidir.
Nereden Başlamalısınız?
Bugün evinizdeki bitkilerin listesini çıkarın ve yukarıdaki tabloyla karşılaştırın. Zambak, zakkum ve sikas palmiyesini evden çıkarın, difenbahya ve monstera gibi bitkileri kedinin ulaşamayacağı bir yere taşıyın. Kedinize kendi çimini verin ve zehirli bir bitki yediğinden şüphelendiğinizde fotoğraf çekip veteriner hekimi arayın.
